Jak uczymy się poprzez doświadczenia – Cykl Kolba

Jak uczymy się poprzez doświadczenia?Jak wygląda cykl Kolba? Spróbujmy wyobrazić sobie nowego pracownika, który przy rozpoczęciu swojej pracy otrzymuje wytyczne odnośnie wykonywanych przez siebie zadań. Na początku otrzymuje informacje o tym, co i jak powinien robić. Po tym, następuje kolejny etap, w którym pracownik rozwija swoje umiejętności poprzez stosowanie wiedzy w praktyce.

Początkowo proces ten zabiera mu wiele uwagi, jest ostrożny i niepewny – musi stale utrzymywać silną koncentrację na tym, co robi. Na tym etapie pojawia się dużo błędów, a pracownik potrzebuje niewielkiej pomocy bardziej doświadczonych kolegów: naprowadzania, korygowania i przypominania. W miarę nabierania doświadczenia pożądane zachowania stają się bardziej naturalne i dostosowane do sytuacji. Zachowania powoli się automatyzują i mogą być wykonywane automatycznie, bez udziału świadomości. Poprzez doświadczenia pracownik zyskał nowe kompetencje.

Cykl uczenia się poprzez doświadczenie Kolba

Ten przykład doskonale ilustruje rolę doświadczeń w procesie kształtowania zachowań dorosłych, której znaczenie szczególnie podkreślał D. Kolb (1984). Badacz definiuje naukę, jako proces, w którym wiedza tworzy się poprzez transformacje doświadczenia. Definicja to powstała, ze względu na trzy aspekty:

  • Po pierwsze takie ujęcie kładzie nacisk na proces adaptacji i nauk,i a nie na osiągane rezultaty.
  • Po drugie zakłada, że wiedza jest procesem transformacji, jest stale tworzona i przetwarzana, nie jest odrębna na tyle by mogła być zdobywana i przekazywana bez tych transformacji.
  • Po trzecie nauka powoduje przekształcanie doświadczeń zarówno w ich obiektywnej i subiektywnej formie. Kolb opisywał naukę poprzez doświadczenie, jako czteroetapowy proces i stworzył cykl uczenia się poprzez doświadczenia.

Schemat Cyklu Kolba

Nauka – transformacja doświadczeń

Zgodnie z powyższym schematem możemy mówić o nauce danej kompetencji, gdy osoba angażuje się w nowe czynności (DOŚWIADCZENIE), obserwuje i analizuje efekty swoich działań i sposób ich wykonania (OBSERWACJA), wyciąga na podstawie tego pewną naukę (dokonuje się abstrakcyjna konceptualizacja) (WNIOSKI), którą integruje ze swoimi doświadczeniami z przeszłości i wykorzystuje poprzez modyfikację swojego działania. (WPROWADZENIE ZMIANY).  Oznacza to, że nauka nowych kompetencji wymaga wielu umiejętności, które czasami są wobec siebie przeciwne i uczący się musi wybierać, które tych zdolności będą najbardziej przydatne w różnych sytuacjach. Na tej podstawie Kolb wyróżnił różne style nauki (asymilator, akomodator, dywerger, konwerger). Jednak w tym artykule będziemy skupiać się na samym cyklu nauki a nie jej stylach.

 

Podsumowując, możemy powiedzieć, że pracownik nabywa nowe kompetencje poprzez:

  • robienie czegoś nowego
  • myślenie o czymś, co zrobił
  • poszukiwanie nowych informacji o czymś
  • Ÿrozmawianie z innymi i dyskutowanie o danej sytuacji oraz uzyskanych efektach
  • Ÿrobienie czegoś nowego lub robienie takich samych rzeczy w nieco inny sposób, bazując na tym, czego się nauczył

Cykl Kolba w procesie edukacji pracowników

Kiedy zależy nam na rzeczywistym rozwoju umiejętności pracowników, szczególnie warto pamiętać o powyższym modelu cyklu nauki poprzez doświadczenie Kolba. Stwierdzono, że aż w 80% to właśnie doświadczenia są odpowiedzialne za kształtowanie się kompetencji niezbędnych w miejscu pracy. Oczywiście szkolenia, kursy czy literatura są ogromnie ważne na początkowym etapie rozwoju kompetencji, kiedy mamy do czynienia z pracownikami, którym brakuje wiedzy odnośnie prawidłowego działania. Jednak nawet najlepsze szkolenia nie przyniosą znacznych zmian umiejętności zawodowych pracowników, gdy uczestnik nie będzie mógł skorzystać z elementu doświadczenia, który umożliwi mu zweryfikowanie swojej wiedzy w praktyce.

Podsumowując, jeżeli chcemy, aby uczestnicy odnieśli realne korzyści, ze szkolenia, w którym brali udział  zadbajmy o to, aby mieli okazje uczyć się na doświadczeniach zgodnie z zaprezentowanym cyklem Kolba. Najlepiej sprawdzą się pod tym względem możliwości obserwowania innych osób wykonujących zadania wraz z wzajemną wymianą spostrzeżeń oraz zadania, które będą stanowić dla pracownika wyzwania (koniecznie ze wskazówkami i informacją zwrotną). Na sam koniec zamieszczam nieco bardziej praktyczną wersję wcześniej opisanego schematu. Warto o nim pamiętać, gdy trzeba będzie nauczyć pracownika czegoś nowego bądź zaprojektować warsztaty.

Uczenie się poprzez doświadczenie - Cykl Kolba

Progressywnie pozdrawiam,
Emil Czepielinda

Bibliografia:

Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. New Jersey: Prentice-Hall.

Jurek, P. Metody pomiaru kompetencji zawodowych. Warszawa 2013. Ministerstwo pracy i polityki społecznej. Departament rynku pracy.

Najczęstsze wyszukiwania:

  • cykl kolba w pracy z grupą

One thought on “Jak uczymy się poprzez doświadczenia – Cykl Kolba

  1. Podsumowując uczenie się czegoś ma sens tylko wtedy, gdy zaczynamy to robić, oceniamy swoje zachowanie i wprowadzamy zmiany , by bylo lepsze. Póżniej robimy to znowu w lepszej wersji. Produkt -> Analiza i badania -> Wnioski -> Wprowadzenie poprawki -> lepszy produkt. Ma to sens.

Dodaj komentarz