Jak rozpoznać stres u innych osób?

Jak rozpoznać stres?Żyjemy w czasach, w których coraz częściej mówi się o stresie i o metodach radzenia sobie z nim. Stres towarzyszy nam codziennie w życiu zawodowym i osobistym. Niestety, wciąż pomijany i marginalizowany jest temat rozpoznawania sygnałów stresu u innych osób – a umiejętność ta może okazać się nieoceniona w aspekcie nawiązywania dobrych relacji interpersonalnych – nie tylko w środowisku biznesowym, ale i prywatnym. Dzięki poprzedniemu artykułowi na temat tego Jak czytać mowę ciała , wiesz już na jakie aspekty musisz zwracać uwagę, aby odczytywanie sygnałów niewerbalnych u innych osób odbywało się w sposób trafny. Z dzisiejszego artykułu dowiesz się jakie sygnały niewerbalne mogą świadczyć o tym, że ktoś odczuwa stres i wiążący się z nim dyskomfort psychiczny. Jak rozpoznać stres u innych osób?

Rozpoznawanie stresu – pierwsze kroki…

Aby skutecznie rozpoznać czy Twój rozmówca jest zdenerwowany, w pierwszej kolejności musisz odwołać się do Modelu komfortu i dyskomfortu psychicznego (o którym więcej dowiesz się z artykułu Komunikacja niewerbalna w biznesie – sukces bez użycia słów) autorstwa J. Navarro. Zadaj sobie pytanie, czy po Twoim rozmówcy widać oznaki dyskomfortu psychicznego – wytęż uwagę i zacznij wyłapywać subtelne sygnały, na które zazwyczaj rzadko zwraca się uwagę. Patrz na dłonie obserwowanej osoby, zwróć uwagę na ruchy dłoni oraz nóg, skup się na ekspresjach mimicznych twarzy, obserwuj źrenice i reakcje skórne Twojego rozmówcy. Na początku może przysporzyć Ci to sporo trudności – im częściej będziesz ćwiczyć sztukę obserwacji, tym łatwiej przyjdzie wyłapywanie szczegółowych sygnałów niewerbalnych, które zdradzają odczuwany przez ludzi stres. Poniżej omówię kilka najpopularniejszych z wielu sygnałów świadczących o tym, że ktoś czuje się zestresowany.

Oczy zwierciadłem duszy

Jednym z sygnałów odzwierciedlających samopoczucie osoby, z którą aktualnie rozmawiasz, mogą być ruchy jej źrenic. Źrenice odpowiedzialne są za modyfikowanie ilości światła, która pada na siatkówkę oka. Ma jednak jeszcze jedną cechę, z której wiele osób nie zdaje sobie sprawy – zdradza nasze samopoczucie. Źrenice rozszerzają się w momencie, kiedy czujemy się dobrze, kiedy coś (lub ktoś) nam się podoba lub kiedy odczuwamy radość lub pobudzenie. Ich zwężenie świadczy natomiast o złym samopoczuciu,  odczuwanych emocjach negatywnych lub dyskomforcie psychicznym.

"Eye dilate" autorstwa Greyson Orlando - Praca własna. Licencja Public domain na podstawie Wikimedia Commons.

[important]Zastanawiasz się czasem, dlaczego ludzie preferują randki w porach wieczornych? Okazuje się, że bardziej podobają nam się inni ludzie, gdy ich źrenice są rozszerzone. Wieczorna pora i słabe światło sprzyjają zachowaniu stanu rozszerzonych źrenic – to jeden z powodów dlaczego lepiej flirtuje nam się z innymi, gdy światło jest słabsze niż w ciągu dnia.[/important]

 

Źrenice zwężają się również wtedy, kiedy czujemy się zestresowani – są bardzo skutecznym wskaźnikiem odczuwanego przez inne osoby dyskomfortu. Wyjątek stanowią sytuacje, kiedy stres i negatywne emocje prowadzą do nadmiernego pobudzenia i wzmożonej aktywacji organizmu (wtedy to źrenice zaczynają się rozszerzać) np. wtedy, kiedy stres powoduje u kogoś podniesienie tętna. W większości przypadków, kiedy mamy do czynienia z negatywnymi emocjami i dyskomfortem psychicznym, źrenice pozostaną zwężone i rozszerzą się dopiero, kiedy Twój rozmówca poczuje ulgę, rozwiąże zadanie, lub zostanie tak bardzo pobudzony, że podniesie się jego tętno i ciśnienie krwi.

Odruch wzmożonego przełykania

To kolejna wskazówka, która podpowiedzieć może jak rozpoznać stres u innych osób. Zwiększone stężenie hormonu stresu we krwi (kortyzolu) odpowiedzialne jest za wysychanie błon śluzowych układu pokarmowego. Gdy Twój rozmówca nadmiernie się zestresuje, możliwe, że w pewnym momencie jego gardło zrobi się tak bardzo suche, że rozpocznie cykl ciągłego przełykania po każdym wypowiedzianym dłuższym zdaniu. Odruch przełykania po zakończonej odpowiedzi na pytanie, lub przed rozpoczęciem odpowiedzi, świadczy o tym, że osoba z którą rozmawiasz zaczyna doświadczać nieprzyjemnych skutków odczuwania stresu w swoim organizmie.

Pocieranie dłonią karku i głowy

Dotykanie dłonią karku

Dotyk pełni bardzo ważną funkcję w życiu każdego człowieka. W dzieciństwie dotykała nas matka, aby ukoić nasze nerwy lub pocieszyć. W życiu dorosłym, pocieszającą funkcję dotyku wykorzystuje Twój życiowy partner. Kiedy jednak nikogo przy Tobie nie ma, a Ty zaczynasz się stresować, to Twój organizm zaczyna reagować na dyskomfort psychiczny, a mózg wysyła sygnał do mięśni aby Twój własny dotyk dodał Ci otuchy. Dotykanie dłonią karku, odruch głaskania się po głowie lub rękach czy twarzy, zauważony u Twojego rozmówcy, może świadczyć więc o odczuwanym stresie.

Wzmożone ruchy manipulacyjne

Gesty jakie wykonujemy niosą ze sobą bardzo cenne informacje dla potencjalnego, przebywającego z nami rozmówcy. Człowiek gestykulując, wykorzystuje jeden z trzech rodzajów gestów: ilustratorów, emblematów oraz manipulatorów. Ilustratory to wszystkie te gesty, które służą pokazaniu czegoś (np. jak wielką rybę udało Ci się złapać w czasie sobotniego wypadu nad jezioro). Emblematy z kolei, pełnią funkcję symboli, które człowiek wykorzystuje do komunikacji z innymi ludźmi (przykładem może być znany na całym świecie emblemat pokazywania środkowego palca osobom, których nie lubisz). W wypadku wychwytywania sygnałów stresu u rozmówcy, najbardziej istotny jest trzeci rodzaj gestów – manipulatory. Manipulatory to gesty w czasie których człowiek „manipuluje” przy różnych częściach swojego ciała – nerwowe ruszanie nogą w czasie siedzenia, drapanie swędzących miejsc, zaplatanie palców, pocieranie dłoni itp. Jak zapewne pamiętasz z wcześniejszego artykułu – „Jak czytać mowę ciała?” – jeden pojedyńczy gest może nie świadczyć o niczym. Jeśli jednak wykonywany jest on nieustannie (np. nerwowe bawienie się obrączką/pierścionkiem), lub zaczyna być wykonywany w reakcji na jedno z zadanych pytań, może świadczyć to o oznakach stresu u Twojego rozmówcy.

Od szczegółu do ogółu

Pamiętaj – kontekst sytuacyjny jest najważniejszy! Ćwicz swoją zdolność do dostrzegania szczegółów i patrz w miejsca, do których z reguły nie przywiązujesz uwagi, a zaczniesz coraz trafniej rozpoznawać stres u innych osób. Subtelne i delikatne sygnały z początku trudno jest wypatrzeć, jednak trening ich dostrzegania uwrażliwi Cię na wszystkie opisane powyżej sygnały. Do dzieła więc!

Progressywne Pozdrowienia,

Dawid Stefaniak

Bibliografia:

Ekman P., „Emocje ujawnione”

Ekman P., „Kłamstwo i jego wykrywanie w biznesie, polityce i małżeństwie”

Navarro J., Poynter T., „Mowa ciała w pracy”

Pease A., Pease B., „Mowa ciała”

Najczęstsze wyszukiwania:

  • nerwowe ruszanie nogą
  • po czym poznac ze ktos sie stresuje
  • żrenice w stresie

2 thoughts on “Jak rozpoznać stres u innych osób?

  1. Ten facet i pierwszego obrazka bardziej niż zestresowanego wygląda na człowieka, który przegrał wszystko na loterii, komornik zajął cały majątek, ktoś rozjechał mu psa a potem dostał dożywocie i trafił do celi z gejami. W zasadzie to też jest stres.

Dodaj komentarz